Uşak’ın tarihi geçmişini araştırarak önemli bilgileri gün yüzüne çıkaran Uşaklı Ömer Aşcı, Osmanlı arşiv kayıtlarında yer alan dikkat çekici bir bilgiyi paylaştı. Aşcı’nın aktardığı belgelerde, Osmanlı döneminde Uşak Kazası’nda “İvaz Kalesi” adıyla anılan bir savunma yapısının bulunduğu ifade ediliyor.
Osmanlı Devleti’nde 17. ve 18. yüzyıllarda yaşanan mali ve idari değişimlerin incelendiği kayıtlarda, özellikle Aydın Muhassıllığı dönemine ait belgelerde Uşak’a dair önemli detaylar yer alıyor.
Aşcı’nın paylaşımına göre; 1719 yılında Aydın Muhassılı Abdullah Paşa tarafından padişaha sunulan belgelerde, Uşak’taki İvaz Kalesi’nin cephane ve malzeme ihtiyaçları için harcamalar yapıldığı görülüyor.
Bu kayıt, Uşak’ın Osmanlı dönemindeki askeri ve idari konumuna dair yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Daha önce Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde Uşak Kalesi’nden bahsedildiğini belirten Aşcı, İvaz ismiyle bağlantılı bir kale bilgisinin ise ilk kez karşısına çıktığını ifade etti.
Osmanlı’da Taşrada Savunma Noktası Olarak Kullanıldı
Tarih araştırmalarına göre Osmanlı’da 17. ve 18. yüzyıllarda timar sisteminin zayıflamasıyla birlikte mukataa ve iltizam düzeni yaygınlaştı. Bu süreçte taşradaki güvenlik noktaları, küçük kaleler ve cephanelikler devlet düzeni açısından önemli hale geldi.
Uşak’taki kale yapısının ise büyük ve gösterişli bir kale olmaktan ziyade, dönemin şartlarına uygun şekilde oluşturulmuş yerel bir savunma noktası olduğu değerlendiriliyor.
Aşcı, Uşak Kalesi’nin Evliya Çelebi’nin anlatımlarında yer alan bilgiler doğrultusunda Celali isyanları döneminde onarıldığını, halkın güvenliği için güçlendirilmiş bir yapı niteliği taşıdığını belirtti.
“İvaz Kalesi” İsmi Tarihe Yeni Bir Kapı Açıyor
Belgelerde geçen “İvaz Kalesi” isminin, 18. yüzyılda Osmanlı’da önemli görevlerde bulunan Hacı İvaz Mehmed Paşa ile bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
Uşak’ın geçmişinde önemli bir yere sahip olabilecek bu tarihi yapı, Uşak merkezinin eski dönemlerde nasıl bir savunma ve yönetim ağı içinde bulunduğunu göstermesi açısından dikkat çekiyor.
Uşak’ın tarihine ait yeni belgelerin ortaya çıkmasıyla birlikte, şehirde geçmişten kalan izlerin daha detaylı araştırılması gerektiği bir kez daha gündeme geldi.
