Uşak’ta Cumhuriyet Bayramı tatilinde işyerlerini açık tutmak isteyen esnafın belediye önünde oluşturduğu uzun kuyruklar, yıllardır uygulanmadığı belirtilen çalışma ruhsatı harcını yeniden gündeme taşıdı. Peki, belediyenin bu harcı istemesi yasal mı?
Uşak Aşçılar ve Lokantacılar Esnaf Odası Başkanı Şeref Parlas, bu konunun Türkiye genelinde tartışıldığını belirterek “Yaslaar belediyenin bu harcı almasını zorunlu kılmıştır. Bu konuda Uşak Belediyesinin yapacağı bir şey yok. Sayıştay belediyeleri zorunlu tutuyor.
2017'de hafta tatili harcı kaldırıldı, 29 Ekim harcı kaldı. Sayıştay denetimleri ise tahsil edilmeyen bu harcı belediyelerin gündemine yeniden taşıdı.” bilgisini verdi.
HARÇ NEDEN ŞİMDİ İSTENİYOR?
Uşak'ta 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı öncesinde belediyede yaşanan yoğunluk, esnaf arasında yeni bir tartışmanın başlamasına neden oldu. 28 Ekim Çarşamba günü saat 13.00'te başlayacak resmi tatilde işyerlerini açık tutmak isteyen esnaf, çalışma izni ve ruhsat harcı işlemleri için Uşak Belediyesi'ne başvurdu. Belediye önünde uzun kuyruklar oluşurken, daha önce tahsil edilmediği belirtilen harcın neden şimdi istendiği sorusu gündeme geldi.
29 EKİM'DE ÇALIŞMAK İÇİN İZİN ALMAK GEREKİYOR MU?
Konunun yasal dayanağını 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu oluşturuyor. 2429 sayılı Kanun'a göre Cumhuriyet Bayramı 28 Ekim saat 13.00'te başlıyor ve 29 Ekim günü devam ediyor. Kanunda ayrıca 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanmasının zorunlu olduğu belirtiliyor.
Ancak mevzuat, belirli işyerlerinin belediyeden izin alarak faaliyetlerini sürdürmesine imkan tanıyor. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 58. maddesi, ulusal bayram günlerinde çalışmaları belediyelerce izne bağlı işyerlerine verilen ruhsatların harca tabi olduğunu düzenliyor.
ESNAFIN ÖDEDİĞİ HARÇ YASAL MI?
Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası Yönetim Kurulu Başkanı Murat Arnik, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede belediyelerin bu harcı istemesinin yasal dayanağı bulunduğunu belirtti.
Arnik, Cumhuriyet Bayramı'nın diğer resmi ve dini bayramlardan farklı olarak kanunda ulusal bayram şeklinde düzenlendiğini hatırlatarak, çalışma iznine tabi işletmelerden ilgili harcın tahsil edilebileceğini ifade etti.
Arnik'in açıklamalarına göre, 2017 yılında yapılan yasal değişiklikle hafta tatili çalışma ruhsatı harcı uygulaması kaldırılırken, ulusal bayram günlerine ilişkin düzenleme yürürlükte kaldı. Bu nedenle cumartesi ve pazar günleri için aynı harç talep edilemiyor.
SAYIŞTAY TÜM BELEDİYELERİ UYARDI
Tartışmanın dikkat çeken bir başka boyutunu ise Sayıştay denetimleri oluşturuyor. Sayıştay'ın farklı belediyeler hakkında hazırladığı denetim raporlarında, Cumhuriyet Bayramı'nda faaliyet gösteren ve harca tabi olan işyerlerinden çalışma ruhsatı harcının tahsil edilmemesi bulgu konusu yapıldı.
Örneğin Pendik Belediyesi hakkındaki Sayıştay raporunda, ulusal bayram gününde çalışan işyerlerinden söz konusu harcın alınmaması açıkça eleştirildi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 2023 yılı denetim raporunda da ilgili işyerlerinin tespit edilerek harcın takip ve tahsilinin sağlanması gerektiği belirtildi.
Bu durum, belediyelerin daha önce yeterince uygulamadığı bir harcı denetim bulguları sonrasında tahsil etmeye yönelmesinin nedenlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte Uşak Belediyesi'nin uygulamayı hangi gerekçeyle başlattığına ilişkin ayrıca resmi açıklama gerekiyor.
İŞYERLERİ METREKARE FİYATLARINA GÖRE HARÇ ÖDÜYOR
Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı, işletmelerin faaliyet alanına ve ilgili tarifeye göre belirleniyor. 2464 sayılı Kanun'un 60. maddesinde harcın tarifesine ilişkin düzenleme bulunuyor. İşletmelerin hangi tutarı ödeyeceği konusunda geçerli tarifenin esas alınması gerekiyor.
Bu nedenle Uşak'taki esnaf açısından yalnızca harcın yasal olup olmadığı değil, hangi işyerlerinin izin kapsamına girdiği ve hangi tutarın tahsil edildiği de önem taşıyor.
Uşak'ta Cumhuriyet Bayramı öncesinde yaşanan yoğunluk, harcın uygulanma şekline ilişkin soruları da beraberinde getirdi. Yıllardır alınmadığı ifade edilen bir ücretin bayram öncesinde gündeme gelmesi, esnafın kısa sürede belediyeye başvurmasına neden oldu.
Murat Arnik ise oda başkanlarının hem esnafın haklarını korumak hem de yürürlükteki mevzuat konusunda doğru bilgilendirme yapmakla sorumlu olduğunu vurguladı. Arnik, kanunun öngörmediği günler veya işletmeler için harç istenmemesi, yasal olarak alınması gereken ücretlerin ise doğru tarife ve usulle uygulanması gerektiğini kaydetti.
