Uşak’ın Banaz ilçesinde geçmişten bugüne uzanan dikkat çekici bir Milli Mücadele hatırası, bir okulun bahçesinde yaşatılıyor. Uşak’ın tarihi fotoğraf ve anılarını paylaşan Uşaklı Alp Arslan Dur, Banaz Şehitler İlkokulu’nun bahçesinde bulunan ve Milli Mücadele dönemine ait olduğu belirtilen şehit mezarlarının hikayesini paylaştı.
Bugün eğitim faaliyetlerinin sürdüğü okulun bahçesi, aynı zamanda ilçenin yakın tarihine dair önemli bir hatırayı barındırıyor. Anlatılanlara göre okul, Kurtuluş Savaşı’nın ardından, 25 Aralık 1922 tarihinde, Yunan işgal kuvvetlerinin karargâh olarak kullandığı binada eğitim öğretime başladı.
Banaz Çayı çevresinde şiddetli çatışmalar yaşandı
Milli Mücadele yıllarında Banaz ve çevresi, Türk birlikleri ile Yunan kuvvetleri arasındaki mücadelenin yaşandığı bölgelerden biri oldu.
1922 yılında Türk birliklerinin, Yunan ordusunun İzmir-Afyon arasındaki ikmal bağlantısını kesmek ve Banaz Çayı üzerindeki demiryolu köprüsünü kullanılamaz hâle getirmek amacıyla bölgede harekâta giriştiği aktarılıyor.
Köprü çevresinde yaşanan çatışmalarda Türk birliklerinin Yunan kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdiği belirtiliyor. Bölgeye ilişkin yerel anlatılarda ise Kara Mehmet Çavuş adı öne çıkıyor.
Anlatıya göre Kara Mehmet Çavuş, çatışma sırasında tek başına 17 Yunan askerini etkisiz hâle getirdikten sonra köprüyü ele geçirmek için ilerledi. Ancak cephanesinin bitmesi üzerine yardım istediği ve “Mermi yetiştirin, mermim bitti!” diye seslendiği, yardım ulaşamadan şehit düştüğü aktarılıyor.
Bu çatışmalarda hayatını kaybeden bazı askerlerin çevrede toprağa verildiği ifade ediliyor.
İki şehidin mezarı yıllar sonra ortaya çıktı
Hikayenin en dikkat çekici bölümü ise savaşın üzerinden yaklaşık 30 yıl geçtikten sonra yaşandı.
1952-1953 eğitim öğretim yılında, Şehitler İlkokulu’nun bahçesinde gerçekleştirilen düzenleme çalışmaları sırasında iki askere ait mezar bulundu.
Yapılan değerlendirmelerde mezarların Milli Mücadele döneminde şehit olan askerlere ait olduğunun anlaşıldığı belirtiliyor. Bunun üzerine dönemin okul yöneticileri ve öğretmenleri tarafından bir komisyon oluşturuldu.
Dönemin Banaz Kaymakamı Sadık Göbelezoğlu’nun desteğiyle, mezarların bulunduğu alanda bir şehitlik düzenlemesi yapıldı.
Okulun adı da bu şehitlerden geliyor
Bahçede bulunan şehitlik, zaman içerisinde okulun kimliğiyle bütünleşti. Şehitlerin hatırasının yaşatılması amacıyla eğitim kurumunun adı Şehitler İlkokulu olarak anılmaya başladı.
Bugün okul sınırları içerisinde bulunan şehitlik, geçmiş ile bugünü aynı noktada buluşturan önemli bir tarihi emanet olarak korunuyor.
Öğretmen ve öğrencilerin de bu alanın korunmasına ve şehitlerin hatırasının yaşatılmasına katkı sunduğu belirtiliyor.
Bir okul bahçesinden çok daha fazlası
Alp Arslan Dur, paylaştığı anlatımda bu alanın sıradan bir okul bahçesi olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Çünkü burada, 1922 yılında bağımsızlık mücadelesi veren askerlerin hatırası, savaşın hemen ardından eğitime açılan bir okulun bahçesinde bugünlere kadar ulaşıyor.
Toprağın altında yıllarca kalan iki mezarın ortaya çıkarılmasıyla birlikte Banaz’ın Milli Mücadele dönemine ait unutulmaya yüz tutmuş bir hikayesi de yeniden gün yüzüne çıkmış oldu.
Bu yönüyle Şehitler İlkokulu, yalnızca öğrencilerin eğitim gördüğü bir yapı değil; Banaz’ın Kurtuluş Savaşı yıllarına tanıklık eden ve şehitlerin hatırasını kuşaktan kuşağa taşıyan tarihî bir mekan niteliği taşıyor.
