Uşak’ta sanayi tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Nuri Şeker’in hatırası, torunu Mehmet Şeker tarafından kurulan “Nuri Şeker Fikir Kulübü” ile yeniden hayat buldu. Dörtyol’da, eski devlet hastanesinin bulunduğu alandaki Nuri Şeker Apartmanı’nda oluşturulan kulüp, hem bir arşiv merkezi hem de yaşayan bir tarih mekanı olma özelliği taşıyor.
“Bu bir vefa değil, sorumluluk”
Yıllardır dedesiyle ilgili belge, hatıra ve bilgileri titizlikle toplayan Mehmet Şeker, bu çalışmanın bir anma değil, aynı zamanda bir sorumluluk olduğunu vurguladı. Şeker, özellikle akademisyenlerin ve basın mensuplarının artan ilgisinin kendisini bu arşivi sistemli hale getirmeye yönlendirdiğini söyledi. “Zamanla fark ettim ki sözlü anlatımlar yetmiyor. Aynı konuyu farklı zamanlarda anlatırken ifadeler değişebiliyor. Bu yüzden her şeyi belgelemek istedim” diyen Şeker, arşivde yer alan bilgilerin büyük bölümünün birinci el kaynaklara dayandığını belirtti.
Mehmet Şeker, birçok alanda, faaliyette yer almış ve çok fazla sayıda sertifika sahibi ve birden fazla ödüle layık görülmüş Uşak’ın değerli isimlerinden birisidir.
Profesörlerin anlattığı isim: Nuri Şeker
Üniversite yıllarında yaşadığı iki önemli anının bu sürecin dönüm noktası olduğunu anlatan Mehmet Şeker, bir derste Türkiye’deki tarımsal ve sanayi kalkınmanın öncülerinden biri olarak dedesinin anlatıldığını duyduğunu ifade etti. Özellikle sosyolog Ziyaeddin Fındıkoğlu’nun sınıfta yaptığı konuşmanın kendisinde büyük bir farkındalık yarattığını dile getiren Şeker, “O an dedemin Uşak’taki bilinen kimliğinin çok ötesinde bir değeri olduğunu anladım” dedi.
Köy köy dolaşıp hatıra topladı
Mehmet Şeker’in çalışmaları sadece yazılı belgelerle sınırlı kalmadı. Uşak ve çevresindeki köyleri tek tek dolaşarak, fabrikanın kuruluş sürecine tanıklık edenlerin yakınlarıyla görüşmeler yaptı. Topladığı anlatımlarda ortak bir duygu dikkat çekti: “Allah razı olsun, bize ekmek kapısı açtı”
Şeker, bu sözlerin kendisi için en değerli belge olduğunu söyledi.
Cumhuriyetin ilk kalkınma hamlesi
Arşivde, Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan Uşak Terakki Ziraat Türk Anonim Şirketi başta olmak üzere, dönemin ekonomik yapısını ortaya koyan çok sayıda belge yer alıyor. Ayrıca Sümerbank ve Sanayi Maden Bankası ile ilgili kayıtlar, fabrikanın kuruluş sürecindeki finansal ve kurumsal yapıyı gözler önüne seriyor.
Gazete kupürlerinden hisse senetlerine
Kulüpte sergilenen materyaller arasında; 1920’li yıllara ait orijinal faaliyet raporları, Cumhuriyet dönemine ait gazete kupürleri, Hissedar listeleri ve ödenmemiş hisse kayıtları, Fabrikanın inşaat ve açılış fotoğrafları, Nuri Şeker’e ait kişisel eşyalar yer alıyor.
Özellikle soyadı kanunu öncesine ait lakaplarla yazılmış hissedar kayıtlarının alfabetik olarak düzenlenmesi, araştırmacılar için önemli bir kaynak niteliği taşıyor.
“Amaç para değil, itibar”
Mehmet Şeker, geçmişte hissedarların haklarını gündeme getirmek için girişimde bulunduğunu ancak sürecin yanlış anlaşılabileceğini fark ederek bu çalışmayı durdurduğunu anlattı. “Benim amacım maddi bir kazanç değil. Bu mirasın topluma ait olduğunu göstermek ve dedemin itibarını korumak” ifadelerini kullandı.
Kronolojik hafıza merkezi
Fikir Kulübü’nde oluşturulan sistem sayesinde ziyaretçiler, merak ettikleri konulara dosya numaraları üzerinden ulaşabiliyor. Böylece her araştırmacı kendi sorusunun yanıtını doğrudan kaynaklardan inceleyebiliyor. Şeker, “Tam anlamıyla kronolojik bir düzen kuramasak da gelen herkesin baştan sona bir hikaye okuyabileceği bir yapı oluşturduk” dedi.
Uşak’ın sanayi hafızası yeniden yazılıyor
Nuri Şeker Fikir Kulübü, sadece bir aile arşivi değil; aynı zamanda Uşak’ın sanayi geçmişini belgeleyen önemli bir merkez haline gelmiş durumda. Cumhuriyet’in ilk yıllarında atılan kalkınma adımlarının yerel ölçekte nasıl bir dönüşüm yarattığını gözler önüne seren bu çalışma, hem akademik araştırmalar hem de şehir hafızası açısından büyük önem taşıyor.
