Uşak'ın tarihiyle ilgili araştırmaları ve arşiv paylaşımlarıyla tanınan Uşaklı Ömer Aşcı, Osmanlı dönemine ait dikkat çekici bir mahkeme dosyasını gün yüzüne çıkardı. 16 Mayıs 1919 tarihli Kütahya Nizamiye Mahkemesi kararında yer alan belgeler, Karahallı'ya bağlı Dumanlı Köyü'nde yaşanan ölümle sonuçlanan silahlı olayın yargılama sürecini ayrıntılarıyla ortaya koyuyor.
Paylaşılan belgeler, yalnızca bir dava değil, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde uygulanan adli soruşturma yöntemlerini, olay yeri incelemelerini ve tıbbi raporlama sistemini de gözler önüne seriyor.
Belgelerde yer alan bilgilere göre olay, dönemin Uşak Kazası'na bağlı Karahallı Nahiyesi'nin Dumanlı Köyü yakınlarında meydana geldi. Çobanlık yapan Çakaloğlu Mehmet'in, yaşanan tartışmanın ardından av tüfeğiyle ateş açtığı ve ağır yaralanan kişinin tedavi sürecinin ardından hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Mahkeme dosyasında savcılık iddianamesi, sorgu tutanakları, olay yeri inceleme raporları, tanık ifadeleri ve otopsi kayıtları ayrıntılı şekilde yer alıyor.
Araştırmacı Ömer Aşcı'nın paylaştığı arşiv kayıtlarında, dönemin hükümet tabipleri ile askeri doktorlarının birlikte gerçekleştirdiği otopsi çalışmasının ayrıntıları da bulunuyor.
Belgelerde, olay yerinin resmi görevliler tarafından incelendiği, yaralının ilk muayenesinin yapıldığı, daha sonra ölüm nedeninin kesinleşmesi amacıyla otopsi gerçekleştirildiği ve merminin vücutta izlediği yolun ayrıntılı biçimde raporlandığı görülüyor.
Bu yönüyle dosya, Osmanlı'nın son dönemindeki adli tıp uygulamalarına ilişkin önemli bilgiler içeriyor.
Mahkeme kayıtlarına göre dava tek duruşmada sonuçlanmadı. Tanıkların dinlenmesi, ek delillerin toplanması ve yeni raporların hazırlanması nedeniyle yargılama süreci aylar boyunca devam etti.
Mahkeme heyeti, sanığın haksız tahrik altında hareket ettiği kanaatine varırken, yaşının küçük olması da cezada indirime neden oldu. İlk değerlendirmede ağır ceza öngörülmesine rağmen, dönemin yürürlükte bulunan kanun hükümleri doğrultusunda ceza indirildi.
Ömer Aşcı'nın dikkat çektiği en önemli ayrıntılardan biri ise arşiv belgelerinde yer alan bazı ifadeler oldu.
Dosyanın giriş bölümünde olayın Banaz Nahiyesi'nde meydana gelen bir hırsızlık davası olarak kaydedildiği görülürken, dava dosyasının tamamında olayın Karahallı'ya bağlı Dumanlı Köyü'nde gerçekleşen ölümle sonuçlanan silahlı vaka olduğu belirtiliyor.
Araştırmacıya göre bu farklılığın, dönemin arşivleme veya tasnif işlemleri sırasında yapılan bir kayıt hatasından kaynaklanmış olabileceği değerlendiriliyor.
Paylaşılan mahkeme evrakı, yalnızca bir davayı anlatmakla kalmıyor; dönemin hukuk sistemi, soruşturma teknikleri, adli tıp uygulamaları ve mahkeme işleyişi hakkında da önemli bilgiler sunuyor.
Uşak'ın geçmişine ışık tutan bu belgeler, tarih meraklıları ve araştırmacılar tarafından büyük ilgi görürken, Osmanlı'nın son yıllarında adalet mekanizmasının nasıl işlediğine ilişkin önemli bir arşiv niteliği taşıyor.
