Uşak’ta Ayakkabıcılar Çarşısı’nda yıllardır hizmet veren 57 yaşındaki ayakkabı tamir ustası Sezgin Alcıl, yarım asra yaklaşan meslek hayatında hem şehrin değişimine hem de kaybolmaya yüz tutan zanaatların hikayesine tanıklık etti. Henüz 10 yaşındayken ayakkabı tamirciliğine adım atan Alcıl, bugün mesleğin en büyük sorununun çırak yetişmemesi olduğunu söylüyor.
Babasından devraldığı mesleği sürdüren Sezgin Alcıl, Uşak’ın en eski ayakkabı tamircilerinden biri olarak bilinen babası Hasan Alcıl’ın da çocuk yaşlarda mesleğe başladığını anlattı. Hasan Alcıl’ın 83 yaşına kadar çalıştığını belirten usta, babasının dört yıl önce “Yılın Ahisi” seçildiğini hatırlattı.
“17 yıldır bu dükkandayım. Babamın çalıştığı dükkanda daha önce ben vardım. Ben ayrılınca babam geçmişti. İki yıl önce mesleği bıraktı. Şimdi ben devam ediyorum” diyen Alcıl, son yıllarda tamir işlerinde dikkat çekici bir artış yaşandığını ifade etti.
Yeni Ayakkabı Alamayan Tamirciye Koşuyor
Artan yaşam maliyetlerinin vatandaşları tamire yönlendirdiğini belirten Alcıl, birçok müşterinin yeni ayakkabı almak yerine mevcut ayakkabısını yenilemeyi tercih ettiğini söyledi.
“Çok fazla tamir işi geliyor. Hatta çoğunu sipariş olarak kabul edemiyorum. İş yoğunluğu her geçen gün artıyor. İnsanlar ekonomik nedenlerle yeni ayakkabı almak yerine tamir ettirmeyi tercih ediyor” ifadelerini kullandı.
Usta Sayısı Azaldı, Mesleğin Değeri Arttı
Mesleğin geleceğinden endişe duyduğunu belirten Alcıl, Uşak’ta ayakkabı tamircisi sayısının yıllar içinde ciddi şekilde düştüğünü anlattı.
“Ben çırakken Uşak’ta yaklaşık 40 ayakkabı tamircisi vardı. Şimdi bu sayı 12’ye kadar düştü. Buna rağmen Uşak’ın nüfusu kat kat büyüdü. Ustalar emekli oluyor, vefat ediyor ama yerlerine yenileri gelmiyor. Çırak yetişmiyor. Mesleği öğrenmek isteyen genç bulmak artık çok zor.”
50 Yıllık Makineler Hala Çalışıyor
Atölyesinde yıllara meydan okuyan makinelerle çalıştığını söyleyen Alcıl, kullandığı ekipmanların da meslek kadar eski olduğunu belirtti.
“Makinelerimden biri 27 yıllık, diğeri ise yaklaşık 50 yıllık. Hala çalışıyorlar. Bu meslek sabır, tecrübe ve el becerisi istiyor. Ayrıca kullandığımız bazı yapıştırıcı ve kimyasallar sağlık açısından risk taşıyor. İşin görünen kısmı kadar görünmeyen zorlukları da var.”
Unutamadığı Olaylar Yaşadı
Meslek hayatı boyunca ilginç olaylarla da karşılaştığını anlatan Alcıl, bazen müşterilerin yanlışlıkla başkasına ait ayakkabıları aldığını söyledi.
“Tamir ettiğimiz ayakkabılardan yanlış kişinin yanlış ayakkabıyı aldığı durumlar oldu. Yıllar içinde buna benzer pek çok olay yaşadık. Her gün farklı bir hikayeyle karşılaşıyoruz.”
Ayakkabı tamirciliğinin giderek daha değerli hale geldiğini söyleyen Sezgin Alcıl, mesleğin yaşaması için gençlerin zanaatlara yönelmesi gerektiğini vurguladı. Uşak’ın köklü mesleklerinden biri olan ayakkabı tamirciliği, bugün birkaç ustanın omuzlarında ayakta kalmaya çalışırken, yılların birikimi olan el emeği kültürü de geleceğe taşınmayı bekliyor.
