Türkiye'nin önemli deri üretim merkezlerinden biri olan Uşak'ta, deri sektöründe yaşanan daralma her geçen yıl daha da belirgin hale geliyor. Uşak Deri Karma Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Coşkun Aşkın Güngör, Kurban Bayramı sonrası yaptığı değerlendirmede hem sektörün mevcut durumunu hem de geleceğe yönelik beklentilerini anlattı.
Dünya genelinde deri kullanım alışkanlıklarının değiştiğine dikkat çeken Güngör, son 15 yıldır sektörün küresel ölçekte küçülme yaşadığını belirtti. Derinin artık temel ihtiyaç ürünü olmaktan çıkarak daha özel ve butik ürünlerde kullanılmaya başladığını ifade eden Güngör, bu dönüşümün üretim adetlerinde ciddi düşüşlere neden olduğunu söyledi.
Uşak'ta Aktif Tabakhane Sayısı Yarıdan Fazla Azaldı
Bir dönem yüzlerce işletmenin faaliyet gösterdiği Uşak'ta bugün tablo oldukça farklı. Güngör, eski tabakhaneler bölgesinde geçmiş yıllarda 500-600 işletmenin bulunduğunu, bugün ise çalışma ruhsatı bulunan firma sayısının yaklaşık 100 olduğunu açıkladı.
Bu işletmelerin tamamının aktif çalışmadığını vurgulayan Güngör, fiilen üretim yapan firma sayısının 40 ila 50 arasında olduğunu, bu firmaların da tam kapasiteye ulaşamadığını belirtti. İşletmelerin çoğunun yüzde 30 ile yüzde 70 arasında kapasiteyle faaliyet gösterdiğini kaydeden Güngör, yüzde 100 kapasiteyle çalışan tesis bulunmadığını dile getirdi.
Kurban Derilerine İlgi Tarihin En Düşük Seviyesinde
Kurban Bayramı döneminde sektörün en önemli hammaddelerinden biri olan kurban derilerinde de büyük bir gerileme yaşandığına dikkat çekildi.
Yaz aylarında kesilen kurban derilerinin hızla tuzlanmaması halinde bakteri oluştuğunu ve bunun derinin kalitesini düşürdüğünü belirten Güngör, ayrıca profesyonel yüzüm yapılmaması nedeniyle oluşan kesik ve yırtıkların da ekonomik değeri azalttığını söyledi.
Geçmiş yıllarda bayram döneminde bölgeye yüz binlerce küçükbaş derisi geldiğini hatırlatan Güngör, rakamlardaki düşüşü şu sözlerle anlattı: "Bir dönem bayram sürecinde bölgemize 700 bin ile 1 milyon arasında küçükbaş deri girerken, geçen yıl bu sayı 70-80 bin seviyelerinde kaldı. Bu yıl ise 30-50 bin rakamına bile ulaşılamadığı görülüyor."
Toplanan derilerin tuzlama, işçilik ve nakliye maliyetlerini karşılamadığına dikkat çeken sektör temsilcileri, bu nedenle birçok alıcının kurban derisine ilgi göstermediğini ifade ediyor.
İmitasyon Ürünler Gerçek Derinin Önüne Geçiyor
Sektörün karşı karşıya olduğu sorunlardan birinin de imitasyon ürünler olduğunu belirten Güngör, tüketicilerin büyük bölümünün gerçek deri ile sentetik ürünler arasındaki farkı yeterince bilmediğini söyledi.
Özellikle "imitasyon deri" ifadesinin sektörde tartışma yarattığını belirten Güngör, birçok ülkede bu konuda düzenleme hazırlıkları bulunduğunu, Türkiye'de de sektör temsilcilerinin ilgili kurumlara başvuruda bulunduğunu açıkladı.
Uşak'tan Dünya Markalarına Üretim Yapılıyor
Tüm olumsuz tabloya rağmen Uşak'ta faaliyet gösteren bazı firmalar dünya markalarına üretim yapmayı sürdürüyor. Ar-Ge yatırımı yapan, yenilikçi ürün geliştiren ve uluslararası sertifikalara sahip işletmelerin ihracatta güçlü konumlarını koruduğu belirtiliyor.
Özellikle Avrupa pazarına çalışan firmaların küresel markaların tedarik zincirlerinde yer almaya devam ettiğini ifade eden Güngör, kalite ve sürdürülebilirlik belgelerine sahip işletmelerin sektörün geleceğinde önemli rol oynayacağını söyledi.
Rusya-Ukrayna Savaşı Pazarı Daralttı
Sektörün ihracat tarafında yaşadığı sorunların başında Rusya-Ukrayna savaşının geldiğini belirten Güngör, yıllardır bu pazarlara çalışan birçok işletmenin sipariş kaybı yaşadığını söyledi.
Özellikle orta segment üretim yapan firmaların savaş sonrası oluşan ekonomik koşullardan olumsuz etkilendiğini ifade eden Güngör, yenilikçi ürün geliştiren işletmelerin ise alternatif pazarlara yönelerek faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydetti.
Gelecekte Daha Az Ama Daha Güçlü Firmalar Kalacak
Deri sektörünün tamamen ortadan kalkmayacağını ancak yapısal dönüşüm yaşayacağını vurgulayan Güngör, çevresel yükümlülükler, karbon ayak izi uygulamaları, yüksek maliyetler ve değişen tüketim alışkanlıklarının sektörü yeniden şekillendirdiğini belirtti.
Uzun vadede Ar-Ge yatırımı yapan, sürdürülebilir üretim gerçekleştiren ve uluslararası standartlara uyum sağlayan işletmelerin ayakta kalacağını ifade eden Güngör, kendini yenileyemeyen firmaların ise rekabet gücünü kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Bir zamanlar Türkiye'nin en hareketli deri merkezlerinden biri olan Uşak'ta sektör, bugün dönüşümün en kritik dönemlerinden birini yaşıyor.
