Teknolojinin hayatımıza çok hızlı girdiği bir çağda yaşıyoruz. Cep telefonları, sosyal medya platformları, mesajlaşma uygulamaları ve sınırsız internet… Artık insanın bulunduğu mekân sadece sokaklar ve evler değil; aynı zamanda sanal âlemdir. Bugün birçok insan gününün önemli bir kısmını bu görünmez dünyada geçiriyor. Burada kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur: Sanal dünyada da istikamet mümkün mü?
İslam’da istikamet, hayatın her alanında Allah’ın rızasına uygun bir duruş sergilemektir. Bu duruş sadece camide, ibadet anında veya insanların gördüğü yerlerde değil; kimsenin görmediği ortamlarda da devam eder. Çünkü mümin bilir ki insanlardan gizlenebilir ama Allah’tan gizlenemez. İnternet başında yalnız olduğumuzu zannettiğimiz anlarda bile ilahi murakabe devam etmektedir.
Bugün sanal âlemde karşılaştığımız en büyük sorunlardan biri sınırların kaybolmasıdır. İnsan bazen gerçek hayatta söylemeyeceği sözleri sosyal medyada kolayca yazabilmekte, yüz yüze yapmayacağı davranışları sanal ortamda sıradanlaştırabilmektedir. Hakaret, iftira, gıybet, mahremiyet ihlali ve zaman israfı gibi birçok yanlış davranış dijital ortamda daha hızlı yayılmaktadır. Oysa Müslüman için ahlak mekâna göre değişmez. Gerçek hayatta haram olan bir davranış, internet ortamında da haramdır.
Bir başka tehlike ise zamanın fark edilmeden tüketilmesidir. Saatlerce süren ekran kullanımı insanı ibadetten, aileden, ilimden ve üretmekten uzaklaştırabilmektedir. Oysa hayatın en kıymetli sermayesi zamandır. Her geçen dakika insanın ömründen eksilen bir hazinedir. Bu nedenle mümin, sanal âlemi hayatının merkezine koymaz; onu sadece faydalı bir araç olarak kullanır.
Ancak teknolojiyi tamamen kötü görmek de doğru değildir. İnternet aynı zamanda hayır ve ilim için büyük bir imkândır. Kur’an okumak, ilmî sohbetleri dinlemek, faydalı bilgiler öğrenmek, insanlara iyiliği hatırlatmak ve hayır faaliyetlerini yaymak için de kullanılabilir. Önemli olan mesele, aracın kendisi değil onu kullanan kalbin yönüdür.
Sanal dünyada istikamet sahibi olabilmek için birkaç temel ölçüye ihtiyaç vardır:
Öncelikle insan paylaşacağı veya yazacağı sözün doğru ve faydalı olup olmadığını düşünmelidir. İkincisi, mahremiyet ve edep sınırlarını korumalıdır. Üçüncüsü, zamanını kontrol etmeli ve dijital bağımlılıktan sakınmalıdır. Son olarak da sanal ortamı iyilik ve fayda üretmek için değerlendirmeye gayret etmelidir.
Unutulmamalıdır ki insanın gerçek değeri, insanların görmediği yerlerdeki davranışlarıyla ortaya çıkar. Ekranın başında yalnız olduğumuz anlar aslında imanımızın samimiyetinin test edildiği anlardır. Mümin için istikamet; sokakta, evde, işte ve sanal dünyada aynı ahlakı koruyabilmektir. O zaman özetle söyle ifade edebiliriz.
Dijital İstikamet İçin 3 Altın Kural:
- Tecessüsten Kaçınmak: Başkalarının özel hayatını merak etmek, İslam'ın yasakladığı tecessüsün dijital halidir.
- Haberin Tahkiki: "Size bir fasık haber getirirse onu araştırın" (Hucurat, 6) emri, internetteki bilgi kirliliğine karşı en büyük kalkanımızdır.
- Gözü Korumak: Sokaktaki haramdan sakınmak ne kadar farz ise, ekranın içindeki yanlış ve haramlardan bakışı çevirmek de o kadar elzemdir.
