HAYAT REHBERİMİZ KUR’ÂN
İnsan, var olduğu günden beri hayatın anlamını, varoluşunun gayesini ve doğru yolu aramaktadır. Nereden geldiğini, niçin yaşadığını ve nereye gideceğini bilme arzusu insan fıtratının en temel özelliğidir. Tarih boyunca insanlığa gönderilen ilahî mesajlar, bu arayışa cevap vermek için gönderilmiş; son ve evrensel mesaj ise Kur’ân-ı Kerîm olmuştur. Kur’ân, yalnızca okunmak için indirilen bir kitap değil; hayatı anlamlandıran, insanı inşa eden ve toplumu düzenleyen bir hayat rehberidir.
Kur’ân-ı Kerîm, kendisini birçok ayette “hidayet rehberi” olarak tanımlar. Yüce Allah şöyle buyurur: “Bu Kur’an, kendisinde şüphe olmayan bir kitaptır; muttakiler için bir hidayet rehberidir.” (Bakara, 2/2)
Bu ayet, Kur’ân’ın temel fonksiyonunu açıkça ortaya koymaktadır: İnsanlara doğru yolu göstermek. Modern dünyada insanlar bilgiye kolay ulaşabilmekte; fakat doğruyu yanlıştan ayırmak her zamankinden daha zor hâle gelmektedir. İşte Kur’ân, bilgi karmaşasının ortasında insan için sağlam bir ölçü sunar.
Kur’ân’ın rehberliği sadece ibadetlerle sınırlı değildir. İnançtan ahlâka, aile hayatından ticarete, sosyal ilişkilerden adalete kadar hayatın her alanına yön veren ilkeler içerir. Bu yönüyle Kur’ân, bireysel olduğu kadar toplumsal bir rehberdir.
Kur’ân’ın hedefi sadece bilgi vermek değil, insanı dönüştürmektir. Kur’ân’ın yetiştirmek istediği insan; Allah’a karşı sorumluluk bilinci taşıyan, adaletli, merhametli ve ahlâklı bir insandır.
Kur’ân’da sıkça vurgulanan değerlerden biri takvâdır. Takvâ, insanın her an Allah’ın huzurunda olduğu bilinciyle yaşamasıdır. Böyle bir bilinç, insanın davranışlarını kontrol eder, kötülüklerden uzaklaştırır ve iyiliğe yöneltir.
Bugün modern toplumların karşı karşıya olduğu birçok problem (yalnızlık, ahlaki çözülme, tüketim hırsı, adaletsizlik, vb) aslında manevi rehberliğin zayıflamasından kaynaklanmaktadır. Kur’ân, insanı sadece maddi değil, ruhî olarak da dengede tutmayı amaçlar. Çünkü insan sadece beden değil, aynı zamanda ruhtur.
Kur’ân’ın en temel esaslarından biri ahlâkî prensipleridir. Doğruluk, emanete riayet, sabır, affedicilik, yardımlaşma ve merhamet gibi değerler Kur’ân’ın temel öğretileri arasındadır. Yüce Allah şöyle buyurur: “Şüphesiz Allah adaleti, iyiliği ve akrabaya yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar.” (Nahl, 16/90)
Bu ayet, İslam ahlâkının adeta özeti kabul edilmiştir. Çünkü toplumun huzuru adaletle, bireyin olgunluğu ise iyilikle mümkündür. Kur’ân, insanı sadece iyi bir Müslüman değil, aynı zamanda iyi bir insan olmaya çağırır.
Kur’ân ahlâkı, teorik bir öğreti değil; yaşanabilir bir hayat tarzıdır. Hz. Muhammed’in (s.a.s.) hayatı bu ahlâkın en güzel örneğidir. Nitekim Hz. Âişe’ye Peygamberimizin ahlâkı sorulduğunda, “Onun ahlâkı Kur’ân’dı” demesi, Kur’ân ile hayat arasındaki bağı açıkça ortaya koyar.
Kur’ân sadece bireysel ibadetleri düzenlemez; aynı zamanda adalet merkezli bir toplum inşa etmeyi hedefler. İnsan hakları, kul hakkı, yetimlerin korunması, fakirlerin gözetilmesi ve ekonomik adalet gibi konular Kur’ân’da geniş yer bulur.
Faizin yasaklanması, zekâtın emredilmesi ve infak kültürünün teşvik edilmesi; toplumda gelir dengesini korumaya yönelik ilahî prensiplerdir. Bu yönüyle Kur’ân, sosyal dayanışmayı güçlendiren bir rehberdir.
Bugün dünyada artan ekonomik eşitsizlikler, savaşlar ve toplumsal huzursuzluklar düşünüldüğünde, Kur’ân’ın adalet merkezli yaklaşımının ne kadar evrensel olduğu daha iyi anlaşılmaktadır.
Kur’ân, birçok ayette insanları düşünmeye davet eder: “Onlar Kur’an’ı gereği gibi düşünmezler mi?” (Nisâ, 4/82) Bu çağrı, Müslümanın Kur’ân ile aktif bir ilişki kurması gerektiğini gösterir. Kur’ân’ı anlamaya çalışmak, hayatımıza uygulamak ve değerlerini günlük davranışlara dönüştürmek gerçek bir Kur’ân bilincidir.
Kur’ân’ı hayat rehberi hâline getirmek için şu adımlar önemlidir: Kur’ân’ı düzenli okumak, Anlamını öğrenmek, Mesajı üzerinde tefekkür etmek, Öğretilerini günlük hayata taşımak ve Ahlâkını davranışlara yansıtmak.
Kur’ân belirli bir zamana veya topluma değil, bütün insanlığa hitap eder. Onun mesajı evrenseldir: Tevhid, adalet, merhamet ve insan onuru.
Unutulmamalıdır ki Kur’ân sadece okunmak için değil, yaşanmak için indirilmiştir. Kur’ân hayatımıza girdikçe kalpler huzur bulacak, bireyler olgunlaşacak ve toplumlar gerçek anlamda dirilecektir. Çünkü hayatın en güvenilir rehberi, insanı yaratan Allah’ın gönderdiği Kur’ân’dır.
